KARMIENIE PIERSIĄ

Wskaźniki skutecznego karmienia, czyli czy dziecko się najada

Twoje dziecko płacze? Spędza „dużo” czasu przy piersi? Nie wiesz, czy jest głodne? To częste pytanie na początku drogi mlecznej. Wbrew pozorom, Twoje dziecko potrafi na nie odpowiedzieć. Sprawdź jak tę odpowiedź zobaczyć lub wyczuć nosem 😀

Zanim podasz butelkę

Dokarmianie noworodków czy niemowląt to tak popularna sprawa, że można ją niemal uznać za normę. To oczywiście błędne postępowanie, bo bez wyraźnych wskazań, nie ma powodu, żeby dokarmiać dziecko. Jednak pierwsza bije się w pierś, bo już na oddziale położniczym moja pierworodna córka dostała tzw. „butlę”, mimo że odmawiałam jej podania aż 3-krotnie! Po słowach „szkoda dziecka” oczywiście się poddałam. Położna, która proponowała mi dokarmianie nie ważyła córki, nie obejrzała jej, nie oceniła sposobu przystawienia do piersi – jedynym wyznacznikiem „głodu” był płacz. A dzieci płaczą z różnych powodów. Moja córka po prostu chciała być przy mnie, a nie w szpitalnej kuwetce i dlatego reagowała płaczem na każdą próbę odłożenia. Teraz to wiem, ale wtedy nie było to dla mnie oczywiste.

Na końcu wpisu znajdziesz infografikę do pobrania TUTAJ, ale polecam przeczytać cały wpis, żeby nabrać zdrowego podejścia 🙂

Wskaźniki skutecznego karmienia

Zatem płacz nie jest miarodajnym wyznacznikiem, a do oceny „najadania się” wykorzystywane są wskaźniki skutecznego karmienia (WSK), zgodnie z którymi [1] :

  • obserwuje się akt karmienia;
  • zbiera się dane w wywiadzie i analizuje je;
  • ocenia się stan ogólny dziecka;
  • dokonuje się pomiarów.

Rozwinę teraz każdy z tych punktów, żeby mieć pełną jasność. Ale uwaga, oceniając wskaźniki należy patrzeć szeroko, biorąc je wszystkie pod uwagę, oceniając również ogólne samopoczucie dziecka. Ważne jest także, żeby nie dać się zwariować z ciągłą oceną według tabelek. Wskaźniki te powstały, żeby wyłapać ewentualne patologie, upewnić się, że karmienie przebiega prawidłowo, uspokoić w chwilach kryzysu. Przykładowo, jeśli nie karmisz po 15 minut z jednej piersi, a dziecko przybiera prawidłowo, to z dużym prawdopodobieństwem wszystko jest w porządku! Dziecko najzwyczajniej w świecie nie rozumie, że powinno jeść co najmniej 15 minut 🙂 Dodatkowo ten czas skraca się wraz z wiekiem dziecka i niemowlak potrafi najeść się o wiele szybciej.

Carlos Gonzáles, znany hiszpański pediatra i założyciel Katalońskiego Stowarzyszenia Karmienia Piersią, w swojej książce „Moje dziecko nie chce jeść” pisze, że Harmonogram karmienia piersią to mit. Były czasy, w których sądzono, że dzieci należy przystawiać do piersi co trzy godziny albo co cztery (i po dziesięć minut z każdej strony, żeby było śmieszniej!). Zastanawiałaś się kiedyś, dlaczego po dziesięć minut, a nie dziewięć albo jedenaście? Oczywiście, to zaokrąglone liczby. Jak to się stało, że niektórzy uznali liczbę zaokrągloną za dokładną?

Z WSK należy zatem korzystać po prostu z rozsądkiem. Wróćmy jednak do ich szczegółowego opisu.

Obserwacja aktu karmienia

Po karmieniu czujesz, że pierś jest rozluźniona, a Twoje dziecko zadowolone. Podaje się, że dziecko powinno jeść ok. 15 minut z jednej piersi, że karmienie powinno składać się z serii 10-30 zassań ze słyszalnym połykaniem od ok. 3 doby itd. [1]. Pamiętajmy jednak, że karmienie z zegarkiem w ręku, liczenie każdego przełknięcia może powodować duże napięcie i nie przynosić zbyt wiele korzyści. Specjalistka od karmienia piersią, położna Magda Karpienia, apeluje nawet, żeby pozbyć się zegarków i innych gadżetów czy aplikacji np. do oznaczania, z której piersi dziecko jadło ostatnio lub do mierzenia czasu karmienia. Wzbudzają one niepotrzebny niepokój i często zaburzają naturalny akt karmienia piersią [2]. Obserwacja oczywiście jest ważna, ale dla Ciebie bardziej miarodajny powinien być kolejny punkt, który bez zbędnego stresu, „na chłodno” możesz ocenić sama.

Dane z wywiadu

Tu dochodzimy do najbarwniejszego narzędzia oceniającego skuteczność karmienia, a mianowicie oceny liczby karmień, kupek i mokrych pieluszek. Pytania te będą Ci zadawane zapewne już w szpitalu oraz w pierwszych miesiącach życia dziecka przez położną lub pediatrę. Wskaźniki te są zależne od wieku dziecka, więc najbardziej klarownie widać to zestawienie w tabelce [1, 2, 3].

Warto pamiętać, że czasami przerwy między karmieniami mogą być bardzo krótkie, a czasem się nieco wydłużyć. Często dziecko po prostu chce być przy mamie – pierś to sposób na ukojenie nie tylko głodu, ale i potrzeb emocjonalnych.

Stan ogólny dziecka

To wskaźniki, które ocenia pediatra czy położna, jednak Ty też możesz próbować je obserwować. W badaniu stwierdza się żywe odruchy noworodkowe, temperaturę ciała w normie. Jednocześnie nie obserwuje się cech odwodnienia, a zatem napięcie skóry jest prawidłowe, śluzówki są wilgotne i różowe, spojówki błyszczące i wilgotne, a ciemiączko niezapadnięte [1].

Pomiary

I na koniec coś, co bardzo lubię, czyli znów tabelki i kalkulatory. Analizy przyrostu masy ciała dokonuje się za pomocą siatek centylowych dla dzieci karmionych piersią, z uwzględnieniem masy urodzeniowej, wzrostu, centyla oraz stanu zdrowia dziecka. Obecnie zaleca się korzystanie z siatek centylowych opracowanych przez WHO (opracowane dla niemowląt karmionych piersią). Możesz również skorzystać z norm opracowanych przez dr Ruth Lawrence dla dzieci znajdujących się ok. 50. centyla. Dla dzieci z niższych centyli, przyrosty mogą być niższe, np. wg WHO w pierwszych 3 miesiącach życia jest to od 15 do 40 g/dobę [1].

Aby właściwie ocenić przyrost, potrzebna jest najniższa znana masa ciała (Z) i masa z dnia badania (M). Zwiększenie od dnia „najniższej masy ciała” oblicza się według wzoru M-Z=P. Następnie P dzielimy przez liczbę dni lub tygodni, które upłynęły od daty pomiaru Z [1].

Innymi słowy:

1) od aktualnej masy ciała odejmujesz najniższą masę ciała urodzeniową (podaną w szpitalu, wpisaną w książeczce zdrowia)

2) następnie wynik dzielisz przez liczbę dni lub tygodni

3) wynik porównujesz z powyższą tabelką

Warto również oznaczyć pomiar na siatce centylowej i ocenić, czy dziecko idzie swoim kanałem centylowym. Siatkę centylową znajdziesz tu https://www.who.int/tools/child-growth-standards/standards/weight-for-age lub na końcu w książeczki zdrowia dziecka.

Uwaga: nie powinno się ważyć dziecka zbyt często, tj. np. po każdym karmieniu albo każdego dnia. Jeśli masz wątpliwości czy Twoje dziecko się najada, bardziej miarodajnym pomiarem jest ten wykonany raz na tydzień (minimum na kilka dni), ponieważ dziecko przybiera na wadze skokowo, a nie według tabelek (chyba, że już potrafi czytać).

Ważne, żeby korzystać z siatek centylowych opracowanych dla dzieci karmionych piersią, a nie sztucznie. Naukowcy zauważyli, że tempo wzrostu dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym jest inne niż u dzieci karmionych piersią. Te drugie stanowią wzór wzrostu i rozwoju. W nowych książeczkach zdrowia przedstawione są bardziej miarodajne siatki centylowe, opracowane przez WHO [1]. Na marginesie, zawsze zadziwia mnie, że badacze takie „oczywistości” muszą odkrywać i po latach w zaleceniach wraca się do tego, co jest po prostu naturalne. W tym przypadku wraca się do normy wyznaczanej karmieniem naturalnym a nie sztucznym.

Sytuacje szczególne

Uwaga! Są sytuacje, które wymagają szczególnej uwagi, gdyż mogą stanowić sygnał alarmowy o ryzyku nieprawidłowości w karmieniu piersią. Sygnał alarmowy nie oznacza od razu dokarmiania. Te sytuacje to:

  • zmniejszenie masy urodzeniowej o ponad 7% (niektóre źródła podają 10%);
  • nieodzyskanie masy urodzeniowej w ciągu 2 tygodni;
  • mniej niż 3 kupki/dobę od 5. dnia życia do 6 tygodnia życia;
  • mniej niż 6 mokrych pieluszek/dobę od 3. doby życia;
  • 2 mokre pieluszki w 3.-4. dobie;
  • dobowe zwiększenie masy ciała odbiega od norm;
  • krzywa wzrostu na siatce centylowe obniżyła się o 2 kanały centylowe [1].

I na koniec krzepiące słowa Magdy Karpieni Nie ma jedynej słusznej metody karmienia. Jest to związek, relacja między mamą a dzieckiem. Czasami niemowlę może chcieć zjeść jedynie z jednej piersi. Innym razem z jednej, następnie z drugiej, a później jeszcze raz tej samej (...). Tu naprawdę nie ma zasady - poza tą, że warto obserwować dziecko i jego potrzeby, a nie śledzić zegarek i porady ekspertów.

  1. Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy, Nehring-Gugulska, M. Żukowska-Rubik, A. Pietkiewicz, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
  2. Karpienia M., Karmienie piersią, 2020
  3. Blog dr Magdaleny Nehring-Gugulskiej, CDL http://www.doktormagda.med.pl/index.php/2014-03-15-16-08-15/11-wskazniki-skutecznego-karmienia

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *